Akromegali

Akromegali

Kemiklerin özellikle çıkıntılı bölümlerinin uzaması şeklinde ortaya çıkan bir hastalık. Başlangıcını kesinlikle saptamak çok kere olanaksızdır. İlk belirtisi, genellikle hastanın bir numara daha büyük bir şapka giymeye başlamasıdır. Bazen hasta, o zamana kadar kullandığından daha büyük eldiven, çorap ve papuç giymek zorunda da kalır. Zaman geçtikçe iskeletteki ve diğer organlardaki değişiklikler yanında yüz ifadesinin kabalaşması gittikçe belirli bir hal alır.

Akromegali, çocukluk çağında ve delikanlılık, genç kızlık evresinde normal büyümeyi sağlamış olan hipofizin salgıladığı büyüme hormonunun, erginlikte aşırı miktarda salgılanmaya başlanması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu aşırı salgılanma, çocukluk evresinde gerçekleşirse kemikler pek fazla uzar ve bu duruma hipofiz devliği adı verilir. Eğer bu durum ergin bir kimsede gerçekleşirse kemiklerin uzamasından çok kalınlaşmasına, bu da akromegali adı verilen hastalığa özgü bir görüntüye yol açar.

Büyüme hormonunun aşırı salgılanmasının nedeni, hipofiz dokusu içinde oluşmuş bir urdur. Bu dokuyu meydana getiren hücreler, normal durumda büyüme hormonu salgılamakla görevli hücrelerdir. Bu urlar genellikle küçük boyutludurlar ve asit yapılı boyalarla boyandıklarından asidofil hücreler olarak tanınırlar. Bunlardan oluşan ura da asidofil adenom adı verilir.

Büyüme hormonunun aşırı miktarlarda salgılanması, iskelet dışında, vücudun başka alanlarını da etkiler. Akromegaliklerde çoğu kez kalp, akciğerler ve dalak da büyür. Aynı durum, mide ve bağırsaklar için de söz konusudur.. Bu urun gelişmesi, hipofizin, diğer iç salgıbezlerini uyaran hormonlarının salgılanmasını çoğaltmış ya da azaltmış olabilir Bu durum da kalkanbezi, böbrek üstü bezleriyle cinsel bezleri etkileyebilir; bu organlarda da bozukluklar görülebilir. Kalkanbezinin boyutları büyüyebilir; bu duruma «guatr» denir. Yüzde, böbrek üstü bezinin aşırı çalışması sonucu fazla miktarda kıllanma dikkati çekebilir. Yumurtalıklar ve erbezleri üstündeki denetimin etkilenmesi sonucunda da bazı bozukluklar görülebilir.

Asidofil adenomların oluştukları yer, beynin altında, görme sinirinin yakınındadır. Bu nedenle, bu urlar görme sinirine basınç yapıp kısmi ya da tüm körlüğün nedeni olurlar. Beynin diğer alanlarına yaptıkları basınç da baş ağrılarına yol açabilir. Gözün bazı hareketlerini sağlayan göz oynatıcı (okülomotor) sinire basınç yapıp çift görmeğe de sebep olabilirler.

Hastalığın tedavisi, aşırı miktarlarda salgılanmakta olan büyüme hormonunun salgısını azaltmaktır. Bu amaçla urun cerrahi yöntemle çıkarılması, ya da röntgen ışınları tutularak köreltilmesi yollarından yararlanılır. Ancak, tedaviden önce meydana gelmiş olan kemik değişiklikleri, tedavi sonunda normale dönüşmez. Bu nedenle, akromegali hastalığının teşhisi, henüz kemiklerin uzamamış olduğu bir evrede konabilmelidir.