Amfetamin

Amfetamin

Beyni kuvvetle uyaran maddelerin bir sınıfı. Bu sınıfın en önemli üyeleri amfetamin (benzedrin), deksamfetamin (deksedrin) ve metilamfetamindir. Amfetamin yaklaşık olarak 30 yıl kadar önce bulunmuş ve savaşlarda askerlerin geç yorulmasını sağlamak amacıyla kullanılmıştır.

Deksamfetamin daha güçlü bir ilaç olup, iştahı da giderdiğinden, son yıllara gelinceye dek aşın şişmanlığın tedavisi amacıyla kullanılmaktaydı. Metilamfetamin ise en çok ameliyatlarda tansiyonu düşen hastaların tansiyonlarının yükseltilmesi amacıyla kullanılmaktaydı. Son yıllarda bu amaçla başka ilaçlardan yararlanılmaktadır.

Uykuyu ve yorgunluğu erteleme amacıyla kullanılabilmeleri, bu ilaçların gerekli gereksiz bir şekilde ve yaygın olarak kullanılmaları yolunu açmıştır. Bu nedenle, birçok ülkede yapımları ve satışları denetim altına alınmıştır. Bugün amfetaminler sadece narkolepsi adı verilen uzun uyku durumlarında ve bazı çocuk davranışları bozukluklarında kullanılmaktadır. Eskiden burun mukoza zarlarında büzülmeye yol açabildiklerinden nezle ve gripteki burun mukoza zan şişkinliklerini gidermek amacıyla de kullanılan bu ilaçlar, yukarıda belirtilen sakınca nedeniyle, bu alanda da yerlerini başka maddelere bırakmışlardır.

Ussal ve psikolojik kötü yan etkileri yanında, bu ilaçların gereğinden fazla alınmaları kan basıncını yükselterek beyin kanamalarına ve böylece inmelere yol açabilmektedir.