Antidiüretik Hormon

Antidiüretik Hormon

Beynin tabanında bulunan hipofiz iç salgıbezi tarafından salgılanan bir hormon (ADH). Bu hormon böbreğin idrar meydana getirme hızını ayarlar. Diürez sözcüğü idrar meydana getirilmesi anlamına geldiğinden idrar miktarını kısıtlayan bu hormona antidiüretik hormon adı verilmiştir.

Böbrekte kan süzülür ve idrar meydana getirilmesi işleminde ilk evre olan bu süzüntü, bol miktarda su içinde artık ürünleri kapsar. Çok seyreltik olan bu eriyik, böbrek içindeki küçük kanallardan geçerken suyunun bir bölümü vücutça geri emilir. Antidiüretik hormon bu noktada etkisini gösterir. Normal koşullar altında bu etki tek düzeydedir ve böylece suyun büyük bir bölümü geri emilir, idrar gereğince yoğunlaşır. Antidiüretik hormon bu etkisini göstermezse idrar çok seyrelir ve vücut için gerekli suyun önemli bir bölümü kaybedilir. Bazen suyun bu şekilde kaybedilmesi istenir.

Örneğin bir kimse fazla miktarda su içerse hipofiz az miktarda antidiüretik hormon salgılayarak böbrekte geriye emilen suyun az olmasını sağlar. Bu durumda idrar daha seyreltik olur. öte yandan eğer vücuttaki su miktarı azsa, hipofiz daha çok antidiüretik hormon salgılar ve böbrekte daha fazla suyun geriye emilmesini sağlar. Bu durumda çok yoğun bir idrar meydana gelir. Vücuttaki suyun miktarı dışında başka etkenler de antidiüretik hormon salgısını ve böylece idrar hacmini ve yoğunluğunu etkileyebilir. Sigara içmek daha fazla antidiüretik hormon salgılanmasına yol açar; böylece idrar miktarı azalır.

Fiziksel çalışma da bu tür bir etki gösterir. Bu da, antidiüreze yol açar. Alkol ise antidiüretik hormon salgısını azaltarak diüreze sebep olur. Alkolün bu etkisi, beraberinde içilen suyun hacminin aynı yöndeki etkisinden bağımsız olarak etken olur. Sonuçta alkol içenlerde iki nedene bağlı olarak bol idrar çıkarılmış olur. Ertesi gün vücut sıvısının azaldığı, kişinin çok susadığı görülür. Duygusal gerilimler, bu hormonun üretimini çoğalttığından idrar miktarı azalır. Bu tür gerilimler başka bir mekanizmayla sık sık idrar edilmesine sebep olabilir; ancak idrar miktarı azdır.

Antidiüretik hormon kan damarlarının çeperlerindeki çizgisiz kaslar üzerinde büzücü etki göstererek kan basıncında yükselmeye yol açtığından, bazen de vazopresin ve pitresin olarak da adlandırılır. Antidiüretik hormonun bu etkisi, normal durumlarda, böbrekteki etkisinden bağımsız bir yolla gerçekleşir.