Antimetabolit

Antimetabolit

Enzimlerin metabolitlere etkisini engelleyen ya da metabolitlerin başka görevlerini kısıtlayan madde. Canlı organizmalarda gerçekleşen kimyasal tepkimelerde yer alan maddelere metabolit denir.

Metabolitler, canlı organizmadaki kimyasal değişimlere, enzimlerle birleşerek katılırlar. Metabolitlerin enzimlerle birleşme yeteneği kimyasal yapılarına bağlıdır. Kimyasal yapısı, kendisini meydana getiren atomların sıralanışı açısından metabolite benzeyen herhangi bir madde, bu metabolitle birleşen enzimle aynı şekilde birleşebilir. Ancak, enzimle birleştikten sonra kimyasal yapısı açısından metabolitle olan bazı küçük farkları nedeniyle, enzimin etkisini engeller.

Bazı metabolitlerin hücrelerin bütünlükleri açısından önemleri, bu hücrelerin metabolizmalarında türden türe hatta aynı kimsede organdan organa değişen niteliklerine bağlıdır. Örneğin paraaminobenzoik asit, insan için önemsiz, ancak bakteriler için önemli bir maddedir. Bu nedenle, sülfamitler ve paraaminosülfonik asit, paraaminobenzoik asitin yerini alarak bakteriler için antimetabolit olarak etki gösterirler.

Merkaptopurin adı verilen bir madde, kimyasal açıdan, nükleik asitin bir bölümü olan adenine benzer. Kanser hücrelerinde adenine olan ihtiyaç normal hücrelerden fazladır. Bu ilaç alındığında, kanser hücreleri normal hücrelerden fazla yıkılırlar. Merkaptopurin, bu nitelikleri nedeniyle başta lösemi olmak üzere birçok kanser türünde yararlı olur.