Aspirin

Aspirin

Asetil şahsilik asitin ticari adı. Salisilatlar sınıfının bir üyesidir. Bu sınıf ilaçlar ilk defa XIX. yüzyılın sonlarında elde edilebilmişlerdir. Aspirinin birçok farmakolojik etkileri olmakla birlikte, en çok ağrı giderici (analjezik) etkisiyle tanınır. Baş ağrısının, diş ağrısının, sinir ağrılarının ve kas ağrılarının giderilmesi amacıyla kullanılır.

Ateş düşürücü ve dokulara kan hücumunu giderici etkilerden de, grip ve soğuk algınlıklarında görülen hafif ateşin düşürülmesi ve romatizma hastalıklarındaki şişkinliklerin iyileştirilmesi amacıyla yararlanılır. Aspirin, gut hastalığında eklemlerde birikip hastanın canını acıtan ürik asitin vücuttan atılmasını da sağlar.

Aspirinin etkisini nasıl gösterdiği kesinlikle anlaşılmamıştır. Merkezi sinir sistemini etkilerse de, ağrı gidermesi bu alana etkisiyle açıklanamaz. Araştırmalar, aspirinin daha çok merkezi sinir sisteminden uzak alanlarda etkili olduğunu göstermektedir. Ateş düşürücü etkisi ise daha iyi anlaşılmıştır. Beyindeki ısı düzenleyen merkezi uyarıp, deriye yakın damarların genişlemesini ve böylece deriden ısının kaybolmasını sağlamaktadır.

Aspirin, piyasaya sürüldüğü 1889 yılından beri yaygın olarak kullanılmaktadır. Bugün bile ufak tefek kırıklıklarda, ağrılarda ilk başvurulan ilaç olma niteliğini kaybetmemiştir. Ancak aspirin zehirlenmesi vakaları da oldukça sıktır. Çok ve sık kullanılması mide, bağırsak azdırmasına, bazen de kanamalara yol açabilir. Mide ülseri olan kimselerde ve çocuklarda bu durum daha sık görülür. Bu yan etkisinin ortaya çıkması, bağırsaktan daha çabuk soğurulan, böylece mide ve bağırsakları daha az azdıran türevlerinin araştırılmasını gerektirmiştir. Ayrıca aspirinin magnezyum karbonat, kalsiyum karbonat ya da alüminyum glisinat gibi asiti tamponlayan bazik maddelerle verilmesi yoluna gidilmiştir. Bu tür karışımların çocuklar tarafından da kullanılan türleri vardır.

Aspirinin zararlı yan etkileri sadece fazla miktarlarda ve uzun sûre kullanıldığı zaman görülmektedir. Normal miktarda alındığında aspirin çok etkili ve vücuda zaran dokunmayan bir ilaçtır.