Balgam

(Crachat)
Öksürükle çıkan ve gırtlak nefes boruları, akciğer boşlukları, gibi, nefes yollarından gelen ifrazlara balgam diyoruz.
Nefes yollarında, akciğerlerde hastalık ve iltihaplardan dolayı hâsıl olan balgam, ağız vasıtası ile, dışarıya çıkarılır. Balgamı dışarıya çıkartma yayan hareket öksürüktür. Pek küçük çocuklar öksüremez, balgamlarını kusarak çıkarırlar. Boğazda, nefes borularında, akciğerlerde iltihaplar yapan mikroplar da balgamın içinde bulunurlar ve onunla beraber dışarıya çıkarlar.
Bu bakımdan balgam, bazı hastalıkların etrafa bulaşmasına vasıta olduğu için çok ehemmiyetlidir. Bronşit, zatürree, verem., gibi hastalıkların mikropları balgam içinde bulunurlar.
Bilhassa verem mikroplarının balgam içinde bulunması ve veremli insanların, çok defa, ayakta gezmesi, işin ehemmiyetini bir kat daha arttırır.
Bazı açık veremliler vardır ki, onların bir damla balgamı, laboratuarda, özel usullerle boyanıp, mikroskop altında, muayene edilirse bu damlacık içinde yüzlerce ‘verem mikrobu görmek mümkündür.
Veremliler sağını, solunu düşünmeden önüne gelen yerlere tükürürlerse veya öksürürken ağızlarını kapamazlarsa çıkan balgam parçacıkları sokaklara, odalara, halılara, perdelere, bütün eşyaya yayılır. Oralarda kurur. Bunlarla temas eden sağlam insanların mikroplarla bulaşması tehlikesi baş gösterir.
Güneş ışıkları verem mikroplarını öldürürse de güneşsiz ve ışıksız yerlerde bunlar uzun müddet yaşayabilirler.
Verem mikrobu, balgamın içinde bulundukça soğuk, sıcak, yaşlık, kuruluk., gibi dış tesirlerden kolay kolay müteessir olmaz.
Balgamın tükürük hokkalarında muhafazası sağlık bakımından çok önemlidir.
Sokakta bulunan bir balgam parçası, gelip geçenlerin ayaklarına bulaşarak, başka yerlere naklolunabilir.
Bilhassa küçük yaştaki çocuklar, verem mikroplarına karşı büyüklerden daha ziyade hassastırlar. Verem mikropları ile bulaşık eşya içinde yaşarlarsa ve yahut veremlilerin söz söyler, aksırır öksürürken ağızlarından fırlayan tükürükle karışık ufacık balgam parçalarına karşı bulunacak olurlarsa, ağızları burunları hatta gözleri vasıtası ile, verem mikroplarını almaları mümkündür.
Aldıktan bir müddet sonra bu çocukların koltuk altı, kasık ve boyun lenfa boğumları şişmeye başlar ki, bu hal mikrop aldıklarının en mühim bir işaretidir.
Grip, kızamık, boğmaca, kızıl, kuşpalazı., gibi bazı hastalıkların mikropları yine hastaların aksırma, öksürme, söz söyleme esnasında ağızlarından ve boğazlarından fırlayan ufacık tükürük damlacıkları ile dışarıya çıkarak sağlam insanların ağızlarına ve burunlarına dolup hastalığı hâsıl ederler.
Demek oluyor ki, balgam ve tükürüğün bulaşıcı hastalıkların yayılmasında büyük bir rolü vardır. Onun için ağzını kapamadan rastgele öksürmek, rast gelen yerlere tükürmek, terbiye bakımından nekadar ayıp ise, sağlık bakımından da o kadar tehlikelidir.
Onun için, bu gibi hastaların evlerde, hasta-hanelerde yatarken veya ayakta dolaşırken balgamlarını (balgam hokkası) dedikleri bir kutu içine çıkarmaları pek muvafıktır.
Balgam hokkaları, çabuk kırılıp çatlamamak ve temizlenmesi kolay olmak için, madenden ve sırlı olarak yapılırlar.
Bunların genel yerlere, evlere, hastanelere mahsus türlü biçimde olanları mevcut olduğu gibi cepte taşımak için yapılmış olanları da vardır. Bunlar uygun kapaklarla, muhafazalı bir surette, kapatılmışlardır.
Hastalar bunların içine tükürürler. Bunlar doldukça sıhhî bir surette temizlenirler.
Balgam hokkalarının içinde mikrop öldürücü (Krezilol), (Formol) gibi ilâçların mahlullerini bulundurmak ve hastanın balgamını bunlar içine alarak, havi oldukları, mikroplan öldürmek muvafık olur.
Balgam hokkalarını temizlemek için en ucuz ve kolay usul, onları sodalı ve küllü su dolu bir kap içine koyup, yarım saat kadar, fıkır fıkır kaynatmaktır. Bu kaynama sayesinde mikroplar, kolayca ölürler ve hokkalar da güzelce yıkanıp temizlenirler.
Bazı hokkaların içine odun talaşı koyup kirlenince yakmak tavsiye edilmiştir. Kullanıldıktan sonra yakılmak için, kâğıt veya mukavvadan yapılmış ucuz fiyatla satılan tükürük hokkaları da vardır.