Çavdar Mahmuzu

Çavdar Mahmuzu

Çavdar üstünde asalak olarak yaşayan bir mantar (Claviceps purpurea) tarafından meydana getirilen ve alkaloit ilaç yapımında kullanılan bir madde. Çavdara yapışarak gelişen ve bu nedenle çavdar mahmuzu olarak anılan bu mantarların, çavdarla beraber yenilmesi zehirlenmelere yol açar. Ancak çavdar bugün mahmuzdan ayrıldıktan sonra kullanılmaktadır. Çavdar mahmuzu kadın doğum uzmanlık alanında ve tıp dilinde migren olarak anılan yarım baş ağrılarında kullanılan ilaçların yapımında kullanılmaktadır.

Çavdar mahmuzundan elde edilen alkaloit maddeler liserjik asit kökenlidir. Bunlar dietil amit bakımından zengindir. Çavdar mahmuzundan doğrudan doğruya elde edilen maddeler yapay olarak da elde edilebilmektedir. Çavdar mahmuzu alkaloitleri üç gruba ayrılır. Birincisi ergotamin gibi doğal aminoasit alkaloitler; ikincisi dihidroergotamin, üçüncüsü de ergonovin gibi amin alkaloitlerdir.

Bütün bu maddeler dölyatağı kasının kasılmasına yol açarlar. Bu nedenle, doğumdan sonra verildiklerinde dölyatağının kasılmasını ve böylece dölyatağı çeperinde bulunan damarların büzülmesini ve kanamanın azalmasını sağlarlar. Çavdar mahmuzu alkaloitleri dolaşım sistemini de olmuşuz yönde etkilerler. Küçük kan damarlarının büzülmesine yol açarak kangrene sebep .olabilirler. Bu nedenle, dolaşım yetersizliği olan hastalara bu tür ilaçlar verilmez. Ancak damarlarının genişlemesi nedeniyle başı ağrıyanlara, migren nöbetinin başlangıcında az miktarda verilirlerse damarın büzülmesine yol açarak ağrıyı giderebilirler.