Adet Yokluğu

Adet Yokluğu Amenore

Bu durum buluğ yaşından önce ve menopoz devresinden sonra normaldir. Adetin ilk görüldüğü yaş kişiye göre değişir; genellikle 8-16 yaşları arasında gerçekleşir. 16 yaşında olduğu halde adet görmemiş bir kızda birincil adet yokluğu (primer amenore) durumundan söz edilir. Eğer adet, başladıktan sonra, herhangi bir nedenle kesilmişse bu duruma ikincil adet yokluğu (sekonder amenore) denir.

İkincil adet yokluğunun en sık görülen nedenleri arasında gebelik yer alır; gebelik gerçekleşince kesilen adet, doğumdan sonra yeniden başlar. Bebeğin emzirilmesi de, doğumdan sonraki devrede adetin yeniden başlayacağı zamanı geciktirir.

Adet yokluğunun kadına bir zararı yoktur. Sadece, döllenilebilme şansının azalmış olduğunu gösterir; bu durum bir hastalığın sonucu ise bu hastalığın tedavisi gerekebilir. Birincil adet yokluğu, buluğ gecikmesi, hipofiz ya da yumurtalığın gereğince çalışmaması ya da üretim sisteminde bir gelişim bozukluğunun bulunmasına bağlı olabilir.

Yumurtalıklar, dölyatağı ya da dölyolu gereğince gelişmemiş olabilirler. Bazen, yeterince gelişmemiş üreme organlarına sahip olan bir erkek çocuğu, yanlışlıkla bir kız olarak büyütülmüş olabilir. Dölyolu eğer bir zarla tamamen kapanmışsa, bu duruma delinmemiş kızlık zarı (himen imperforatus) adı verilir. Gerçekte adet görülmekte, ancak bu zarın varlığı akan kanın dışarı ulaşmasını engellemektedir. Kan bu zarın gerisinde birikir, zamanla kanın sıvı bölümü, dölyolu duvarından emilir, geri kalan kısmı geride toplanır. Bu birikme sonucu dölyolu büyüyüp genişleyebilir; öyle ki karın duvarının büyüdüğü görülebilir. Bu duruma gizli adet görme (kriptomenore) de denir. Tedavisi, zarın yarılmasından ibarettir.

İç salgıbezleri yani hipofiz, tiroid, böbrek üstü bezleri, yumurtalık gibi organların bozuklukları ikincil adet yokluğuna yol açabilir. İster ivegen, ister süreğen olsun, hastayı aşırı derecede yorgun düşüren hastalıklar adeti aksatabilir. Uzun süreli eksik beslenme de aynı sonuca yol açabilir. Zayıflamak için aşırı derecede perhiz yapan kadınlarda adet bir süre aksayabilir. Adet yokluğu veremin, diyabetin ve hodgkin hastalığının ilk belirtisi olabilir. İleri derecede yanıklar gibi vücudu çok sarsan durumlarda da adet yokluğu görülebilir.

Akıl hastalığı da adet yokluğuna yol açabilir. Özellikle depresyonlu hastalarda bu sık görülür. İleri derecede sinirsel bir baskı, çok kere şişmanlama ile bir arada adet yokluğuna da yol açabilir. Şişmanlama ve adet yokluğu, ansefalit, menenjit ve kafa kaidesi kırıklarında da görülebilir.

Yalancı gebelik (psödosiyesiz) diye adlandırılan hastalık, bir kadının ruhsal durumunun adet mekanizmasını nasıl etkileyebileceğini gösterir. Bu durumda, aşırı derecede çocuk isteyen kadında, adet yokluğu yanında gebelik belirtileri de görülür. Sabahları midesi bulanır, karnı şişer. Gebe olduğuna inanan kadın, kocasını ve arkadaşlarını da buna inandırır. Bazen muayene olduğu hekim aksini iddia etse bile hasta ona inanmaz. Gerekli süre geçtiği halde çocuk doğuramayan yalancı gebelik durumundaki hastanın başkasının çocuğunu alıp kendine mal etmeğe çalışması mümkündür.

Ortam ve iş değiştirmek de bir süre için adet yokluğuna yol açabilir. Histerektomi (dölyatağının çıkarılması ameliyatı) veya iki taraflı ooforektomi (yumurtalıkların çıkarılması ameliyatı) geçirmiş olan kimselerde adet yokluğu görülür. Bazen yumurtalıklara ışın tutularak, genç yaşta adetin kesilmesi gerekebilir.

ADET GÖRMEME SEBEPLERİ

1. Fonksiyonel bozukluklar, yumurtalıkların az çalışması
2. Hormon dengesini etkileyen hastalıklar
3. Vücudu yıllarca gücünün üzerinde çalıştırmış olmak, çok yormak
4. Stres, gerginlik ve sıkıntı altında olmak
5. Yapılan ağır rejimler (beslenme diyetleri)
6. Kullanılan bazı psikiyatrik ilaçların yan etkilen

ADETİN KAÇ GÜN GECİKMESİ NORMAL SAYILIR?

Adet görmenin 5 güne kadar gecikmesi gayet normal sayılır ve şimdiye kadar söylenenin tam aksine gecikme, hormon bozukluğunun ilk ve önemli işareti değildir. Yapılan araştırmalar, kadınların üçte ikisinin ideal sayılan 28 günde âdet görmedikleri gerçeğini göstermektedir. Adet konusunda her kadının kendine has bir takvimi vardır.