Söz Yitimi (Afazi)

Söz Yitimi (Afazi)

Konuşma yeteneğinin tümünün ya da bir bölümünün kaybı (afazi). Bu kayba yol açan neden beyindeki konuşma merkezinin tahrip olmasıdır. Örneğin, gırtlaktaki bir bozukluk ya da histeri gibi nedenler sonucu konuşamama durumuna ise afoni denir.

Konuşma merkezi beyin yuvarlarından bir tanesine yerleşmiştir. Sağ elini kullananlarda sol yuvarda, sol elini kullananlarda ise sağ yuvardadır. Bu merkezdeki etkinlik iki bölüme ayrılabilir. Merkezin ön bölümünde konuşulan ve yazılan sözcüklerin oluşması düzenlenir. Arka bölümde ise konuşma ve yazı sırasında kullanılan sözcüklerin ya da bunları belirten işaretlerin kavrandığı alan vardır. Bir beyin uru, beyinde oluşan bir abse, dıştan vurulan bir darbe ya da bu alanı besleyen damarlardan birinin tıkanması sonucu bu merkezler zarar görebilir.

Söz yitiminin çeşitli türleri vardır: Afemi de denilen motor söz yitiminde konuşmayı sağlayan merkez zarar gördüğünden hasta konuşmak için gerekli gırtlak dil, ağız hareketlerini düzenleyemez. Hasta ne demek istediğini bilir, bazen basit sözcükleri söyleyebilir ama doğru dürüst konuşamaz; çoğu kez, anlamsız sesler çıkarır. Bu durum genellikle yazı yitimi (agrafi) ile beraber görülür. Duygusal söz yitim, konuşma merkezinin arka bölümünün zarar görmesi halinde ortaya çıkar. Hasta, konuşabilir ama kendisine söylenenleri kavrayamaz.

Söz yitiminin tedavisi yoktur. Konuşma merkezi harap olunca, bu merkeze yakın çevreler, onun görevini bir dereceye kadar üzerlerine alırlar. Hasta yaşlı değilse ve zarar nispeten azsa, biraz iyileşme beklenebilir.