İskemi

İskemi

Bir organa ya da vücudun bir bölümüne atardamarlarla gelen kanın azalması ya da hiç gelmemesi. İskemide dokular yeterince oksijen elde edemezler ve kan aracılığıyla attıkları artık maddeleri temizleyemeyip biriktirmeye başlarlar.

İvegen iskemi, kan dolaşımının birdenbire kesilmesi sonucu ortaya çıkar. Bu durum birkaç dakika içinde, geriye dönüşü olmayan değişikliklere sebep olur ve dokular ölür. Dokuların iskemi sonucu ölmesine enfarktüs denir.

Süreğen İskemide dokulara bir miktar kan giderse de bu, dokuların işlevleri için yeterli olmaz. Süreğen iskeminin ağır geliştiği durumlarda, doku bu oksijenle yetinebilir; ancak hareket sırasında oksijen gereksinmesi arttığından ağrılar başgösterir. Ağır süreğen İskemide dokular zedelenir ve yerlerini etkinliği ve oksijen gereksinmesi fazla olmayan lifli bir doku alır. İvegen İskemide de ölen doku, lifli dokuyla yenilenmektedir.

İskeminin en çok görülen nedeni damar tıkanmasıdır. Damarlar, çeperleri etkileyen damar sertliği gibi bir hastalık sonucu daraldıkları zaman iskemi görülür. Ayrıca kan pıhtıları da: damarları bütünüyle tıkayarak ya da daraltarak ivegen iskemiye yol açabilirler. İvegen iskemi, çoğunlukla süreğen iskeminin etkilediği organlarda ortaya çıkar.

İskeminin bir başka önemli nedeni de, atardamar çeperindeki kasların hızla kasılarak damar tıkanmasına yol açtıkları atardamar kasılmalarıdır. Kasılmalara genellikle aşırı soğuk sebep olur. Kırılan bir kemik atardamarlardan birini zorlarsa, yine buna benzer kasılmalar görülür. Atardamarlar birbirleriyle bağıntılı olduklarından, küçük bir atardamarın tıkanması tehlikeli sonuçlara yol açmayabilir. Ancak atardamarlar arasındaki ilişki her organda farklı olduğundan, her organda atardamar tıkanması sonucu ortaya çıkan iskeminin derecesi de farklı olur.

İskemiye yol açan kalp hastalıkları çoğunlukla ölümle sonuçlanır. Kalbi besleyen atardamarlarda ortaya çıkan pıhtılar ivegen iskemiye, ivegen iskemi ise ölümle sonuçlanabilen kalp krizlerine yol açar. Süreğen iskemiden etkilenen kalp kasları bir süre sonra çalışamaz duruma gelince, kalp yetmezliği görülür. Vücut hareketleri ya da heyecan sırasında kalbe, hızla çalışması için gerekli kan gelmezse anjin do puatrin ortaya çıkar.

Beyinde oluşan iskemi de ölüme yol açar. Beyni yavaş «yavaş zedeleyen süreğen iskeminin, yaşlılarda çok görülen bellek yitimi gibi belirtileri vardır. İvegen iskemi sonucu ortaya çıkan beyin inmesi, beynin önemli bir bölümünde enfarktüse ve dolayısıyla konuşma ve hareketlerde aksaklığa yol açar.

Bacaklarda da iskemi görülebilir. Örneğin şeker hastalığında bacaklara yeterince kan gitmemesi sık rastlanan bir durumdur. Kan alamayan kaslar hareket ettirildiğinde anjin do puatrine benzeyen ağrılar baş gösterir. Daha ağır kansızlık durumları, hareketsizlik halinde bile ağrılara, saç dökülmesi ve zor iyileşen yaralar gibi deri bozukluklarına ve duyu yitimine yol açar. Bacakları etkileyen bir başka hastalık olan kangren de, iskemi sonucu ortaya çıkan bir enfarktüstür.

Anormal kan pıhtılaşmalarım önlemek ve pıhtıları çözmek için birçok ilaç geliştirilmiştir. Günümüzde cerrahlar tıkanan atardamarları temizledikleri gibi, pıhtıların bulundukları yerden uzaklaşmasını sağlayan geçitler de açabilmektedirler. Bacaklara uygulanan bu ameliyatlar, iskeminin yol açtığı kalp hastalıklarında da denenmektedir. Çeşitli ilaçlar, aygıtlar ve tedavi yöntemleri iskeminin yol açtığı tehlikeli sonuçları bir ölçüde önlemektedirler.