İkizler

İkizler

Bir doğumda dünyaya gelen iki kardeş. Kedi, tavşan vb. gibi küçük memelilerde bir doğumda birden çok yavru doğurmanın kural olmasına karşılık, insanlarda bir doğumda birden çok çocuk doğurmak kural dışı bir durumdur. Gerçekten de ikiz doğumuna 85 doğumda bir rastlanmaktadır. İkiden fazla çocuk doğurma oranları ise daha da azdır. Nitekim üçüze 6,751 doğumda bir, dördüze 963,612 doğumda bir, beşize ise 23,608,502 doğumda bir rastlanmaktadır. Çok daha seyrek olarak bir doğumda 6 çocuğun dünyaya geldiği de olmaktadır. Bir doğumda 7 çocuğun dünyaya gelmesine ise şimdiye dek sadece bir kez rastlanılmıştır.
Birden çok çocuk doğurmayı etkileyen etkenler arasında ırk (kuzey ülkelerinde böyle doğumlar daha yaygındır); vücut yapısı; yaş (böyle doğumlara daha çok 2128 yaşlar arasındaki kadınlarda rastlanmaktadır); daha önceki doğumlar (böyle doğumlar daha önce çocuk doğurmuş kadınlarda daha yaygındır); adet döneminin süresi (adet dönemi uzun süren kadınlarda bu tür doğumlar daha yaygındır) belirtilebilir.

İkizler tek bir spermanın döllediği bir yumurtadan gelişen tek yumurta ikizleri (monozigot) ve iki sperma tarafından döllenmiş iki ayrı yumurtadan gelişen çift yumurta ikizleri (dizigot) olmak üzere ikiye ayrılır.

Tek yumurta ikizleri aynı plasenta içinde gelişirler. Cinsiyetleri daima aynı olur. Dış görünüşleri gibi, ruhsal nitelikleri de birbirine çok benzer. Bu benzerliğin nedeni, tek bir sperma tarafından döllenmiş yumurtadan gelişmeleridir.

Çift yumurta ikizleri iki ayrı plasenta içinde gelişirler. Bunların fiziksel ve ruhsal yapı olarak birbirlerine benzerliği, ikiz olmayan iki kardeşin benzerliğinden fazla değildir. Çift yumurta ikizleri ayrı cinsiyette olabilirler. Çift yumurta ikizlerinin oluşumu üç ayrı şekilde gerçekleşebilir. İlk durumda, iki yumurta aynı yumurtalıkta bulunan tek Graaf folikülünde gelişir (monofoliküler oluşum). Bifoliküler oluşum denilen ikincil durumda ise, iki yumurta her biri aynı yumurtalığa ait iki ayrı Graaf folikülü içinde gelişir. Üçüncü durum da ise, yumurtalar her biri ayrı bir yumurtalığa ait iki ayrı Graaf folikülünde gelişirler.

Tek yumurta ikizlerinde döllenmenin aynı anda olmasına karşılık, çift yumurta ikizlerinde döllenme aynı anda olmayabilir. Gerçekten de çift yumurta ikizlerinde döllenme bazı özellikler gösterir. Genellikle iki ayrı sperma, döllenmeyi aynı cinsel birleşme sırasında gerçekleştirir. Buna karşılık bazen ikinci döllenme birinci cinsel ilişkiden birkaç saat ya da en fazla birkaç gün sonra yapılan ikinci bir cinsel birleşme sırasında gerçekleşir. Çok seyrek olarak rastlanılan üçüncü bir durumda ise, yumurtalardan ikincisi birinci yumurtanın döllenmesinden bir ay sonra oluşur ve döllenir. Ancak bunun için kadının gebe kaldıktan sonra da bir başka yumurta üretmesi gerekir; bu çok az rastlanan bir durumdur.

Döllenmiş iki yumurta dölyatağında tıpkı döllenmiş tek bir yumurta gibi gelişirler. İkizlerin teşhisi ancak gebeliğin beşinci ayında mümkün olur. Gebe kadının karnının elle muayenesinde iki başın varlığının saptanması ya da stetoskopla yapılan dinlemede iki kalp sesinin duyulması, ikizlerin varlığını belli eder. Daha önceki aylarda bulantı ve kusmanın çok fazla olması, ayaklarda şişme, solunum zorluğu ve karnın bir önceki aya oranla aşırı derecede büyümesi, ikiz doğumunun ön belirtisi olarak değerlendirilebilir.