İshal

İSHAL

ishal, sık ve sulu dışkılama demektir. Bu nedenle günde 3-4 kez ancak katı dışkılama ishal kabul edilmemelidir. Bu normal bir durumdur. Dışkının kıvamını içindeki su miktarı tayin eder, bu miktardaki % 1-2 oranında artmış olması dışkının katı olacağına sıvı olmasına, yani ishal meydana gelmesine yeterli olur. ishal sayısı az sayıda ancak hacim olarak fazla ise ince bağırsakların hastalığı (bak. akut, gastrit ve gastroenterit) çok sayıda ancak hacim olarak az ise kalın bağırsakların hastalığı, kolit, söz konusudur. Bu durumda dışkıda kan ve müküs (sümüksü madde) mevcuttur

İshalli hasta ne zaman hekime müracaat etmeli?
ishalli hastada akılda bulunması gereken en önemli şey, ishalle kaybedilen su ve tuzların yerine konulmasıdır, ishaller genellikle basit tedbirlerle (bak. akut gastrit ve gastroenterit) kontrol altına alınabilir. Ancak, dışkıda kan var ise kalın bağırsağın ülserli bir hastalığı söz konusu olabilir. Ateş 38 °C’nin üstünde ise, halsizlik varsa, bir enfeksiyon düşünülmeli, doktora müracaat etmelidir.

Şeker hastalığı, bazı tip guatrlar, diğer iç salgı organlarının çalışma bozuklukları ile diğer bazı hastalıkların seyri sırasında ya da antibiyotiklerin veya başka bazı ilaçların alınımına bağlı olarak da ishaller meydana gelebilir. Bu durumlarda asıl hastalığın kontrolü ya da ilaçların kesilimi ile ishal kontrol altına alınabilir. Antibiyotiklere bağlı olarak ortaya çıkan ishaller, genellikle ilacın kesilmesini takiben kısa süre içinde düzelmesine rağmen çok nadiren kanlı, müküslü ve hastanın genel durumunu kısa sürede bozacak şekilde olabilirler. Bu durum çok ciddi ve acil önlem alınması gereken bir durumdur ve gerekli tedbirler alınmadığı takdirde hastanın ölümüne neden olabilir. Bu nedenle her ilaçta olduğu gibi doktor tavsiyesi olmadan antibiyotikler de ezbere kullanılmamalıdır.

Turist ishali ne demektir?
özellikle yaz aylarında sıcak bölgelere yapılan seyahatler sırasında yeterince temiz olmayan içme suyu, mikroplu süt ya da yiyecekler ishale neden olabilir. Bu nedenle seyahatlerde çok iyi pişmemiş güvenilir olmayan yiyecekler yememeli ve yalnızca sterilize edilmiş ya da kaynatılmış su ve süt içilmelidir (Bak, akut gastrit ve gastro-enterit).

Alerjik ishaller var mıdır?
Bazı kişilerde bazı besinlerin alınımından sonra ishaller görülmektedir. Alerjik ishal denilen bu durum için deniz ürünlerinin alınımından sonra ortaya çıkan ishaller iyi bir örnek olarak gösterilebilir. Bu durumda yapılacak tek şey bu tür ürünlerin tekrar alınmamasıdır.

Besinlere tahammülsüzlük sonucu ortaya çıkan bir ishal de süte tahammülsüzlük konusu gelişen’ishallerdir. Dünyanın hemen hemen her yerinde yaşayan insanlarda sık rastlanan bir bozukluktur. Bunun nedeni ince bağırsaklarda bulunan ve sütün sindirimi için gerekli olan laktaz denen bir maddenin eksikliği ya da yokluğudur. Akdeniz ülkeleri ile Asya ve Afrika’da bu durum oldukça sıktır, ülkemizde yapılmış olan çalışmalara göre Türk insanının yaklaşık % 60′ında süte tahammülsüzlük mevcuttur. Laktaz eksikliği doğumsal olabildiği gibi çeşitli bağırsak hastalıklarına bağlı olarak da gelişebilir. Bazen bu durum geçici olarak da görülebilir. Örneğin akut gastroenterit, kolera ya da fazla alkol alınımından sonra geçici süt tahammülsüzlükleri görülebilir. Süte tahammülsüzlüğü olanlarda, hasta süt içtikten 30 dakika ile birkaç saat sonra bulantı, karında dolgunluk hissi, kramp şeklinde karın ağrısı, gaz ve ishal şikâyetleri belirir. Dışkı çok fazla, ekşi kokulu ve köpüklüdür.

Uzun süreli ishal nedenleri nelerdir?
Aralıklı veya sürekli olarak aylar, yıllarca süren ishaller genellikle ince bağırsakların yaygın hastalıkları sonucu oluşur. İnce bağırsakların yaygın hastalığı nedeniyle ince bağırsakların emici yüzeyi bozulmuştur. Uzun süre emilemeyen besinlere bağlı olarak vücutta eksiklik belirtileri oluşur. Demir ya da B12 vitamini emiliminin iyi olmamasına bağlı olarak kansızlık, D vitamininin ve kalsiyumun emiiememesine bağlı olarak kemik bozuklukları, yağın emiiememesine bağlı ishal ve kalori eksikliği, B vitaminlerinin eksikliği sonucu deri hastalıkları, K vitamininin emiiememesine bağlı kanamalar ve protein emiliminin bozulması sonucu da giderek zayıflama ortaya çıkacaktır. Tüm bu bulguların bir arada bulunmasına tıp dilinde “malabsorp siyon” denilmektedir. Malabsorpsiyon çocukluk yaşında başlayacak olursa, o zaman gelişme geriliği dikkati çeken bir bulgu olacaktır.

Malabsorpsiyonun nedenleri arasında, bağırsakların paraziter hastalıkları, mide ameliyatları, bazı besinlere tahammülsüzlük, şua tedavisi, şeker hastalığı, ince bağırsağın nadir görülen bazı kanserleri ile doğumsal olarak bazı maddelerin vücutta yapılımının bozuk olması sayılabilir. Bu tür hastalıkların tanısı genellikle uzun laboratu-var tetkiklerinin yapılmasını gerekli kılabilir. Parazitlere ya da besinlere tahammülsüzlük sonucu gelişen malabsorpsiyonların tedavisi diğerlerine göre daha kolaydır, çünkü parazitin ya da tahammülsüzlük olan besinin alınmaması ile kısa sürede tablo düzelmektedir.

Ekmek ishal yapar mı?
Evet. Glüten enteropatisi. çöliak hastalığı adlarıyla anılan durumda buğday ve çavdarda bulunan bir proteine karşı vücutta tahammülsüzlük söz konusudur. Bu nedenle bu proteini ihtiva eden yiyeceklerin alınımı hastada ishal meydana getirebilir. Genellikle hastalığın teşhisi yıllar sonra konulduğundan, uzun süreli ishale bağlı olarak malabsorpsiyon belirtileri (bak. uzun süreli ishal) ortaya çıkabilir.

Çocuklarda genellikle 1-2 yaşında çocuk sütten kesildikten sonra yavaş yavaş ya da aniden ishal ileri derecede zayıflama ve karın şişliği ile kendini gösterebildiği gibi, yıllarca hiçbir belirti vermeden de kalabilir ve ileri yaşlarda uzun süren ishaller şeklinde ortaya çıkabilir.

Hastalığın teşhisi küçük bir kapsül yutturularak yapılan ince bağırsak biyopsisi ile konur. Teşhis konulduktan sonra yapılacak şey hastanın diyetinden buğday ve çavdardan yapılmış her türlü yiyecekle biranın çıkarılmasıdır. Diyeti takip eden haftalar içinde hastalar şaşırtıcı bir şekilde düzelirler. Hastalara ekmek olarak saf mısır unundan yapılmış ekmek tavsiye edilebilir.