Osteoartrit
Osteoartrit
Özellikle sinovya zarı olmak üzere bir eklemin öğelerinde ve bu eklemle yanyana bulunan kemik başlarının birinin ya da ikisinin kemik dokusunda aynı zamanda ortaya çıkan ivegen, süreğen ya da yarı ivegen yangılanma. Hastalığın gelişmesine bağlı olarak osteoartritler ivegen ya da süreğen olabilirler.
İvegen osteoartritlerin çoğu stafilokok ve streptokok mikroplardan ileri gelir. Bununla birlikte gonokok, pnömokok, tifo basili vb. gibi mikroplar da ivegen osteoartrite yol açabilirler. Bu mikroplardan her biri kan yolu ile; doğrudan doğruya dışarıdan; ya da eklemi meydana getirmek üzere yanyana bulunan iki kemik başından birinde yerleşmiş ivegen bir osteoartrit odağının komşu eklem çukuruna açılması ve boşalması yolu ile ekleme varırlar. Mikrobun dışardan ekleme varması, eklem çukurunun içine kadar giren mikroplu yaralar ya da eklem çevresindeki açık yaralar aracılığıyla olur. Osteomiyelit odağının komşu eklem çukuruna boşalması halinde, osteoartrit ivegen osteomiyelitin bir komplikasyonu olarak değerlendirilir.
Eklem yangılanması çoğu kez kemik yangılanmasından daha ağır basar. Eklem az ya da çok şişmiş bir haldedir, ağrı yapar, eklemi örten deri kızarır ve ateş gibi yanar. Eklemin içinde ise sızıntı yapan bir sıvı meydana gelir. Bu sızıntılı sıvı stofilokok, streptokok ya da gonokoklardan ileri gelen osteoartrit hallerinde irinlidir. Çoğu kez hastanın ateşi yükselir. Yangılanmış karşılıklı kemik yüzeyleri arasındaki doğrudan doğruya kaynaşma nedeniyle eklem normal hareketlerinden yoksun kalır.
Tedavide, eklemde yerleşmiş olan stafilokok ya da streptokok enfeksiyonunu yok etmek için sülfamitlı ilaçlar ve penisilin, aureomisin gibi antibiyotiklerden yararlanılır. Süreğen osteoartritler ise frengi ya da tüberküloz kökenli olabilirler. Frengi kökenli osteoartrit hem doğuştan, hem de sonradan kazanılan frengi sonucu ortaya çıkabilir. Birincil ve başlıca doku bozukluğu eklem uçlarının birinin ya da ikisinin kemik dokusu üzerinde görülür.
Eklem ancak, özgül taneciklenme dokusu kıkırdak örtüsünü aşındırıp eklem boşluğunda yerleşince etkilenir. Bu arada taneciklenme dokusunda nekroz görülür. Dokuyu çevreleyen kemik yoğunlaşan osteit olayı sonucu fildişi rengine döner ve tıkız bir hal alır. Osteoartritin çok görüldüğü eklem omuz, diz ve dirsek eklemleridir. Tedavide penisilin, arsenobenzol, bizmut vs. gibi frengi ilaçlarından yararlanılır.
Tüberküloz kökenli osteoartrit özellikle küçük çocuklarda ve yeniyetmelerde yaygın bir hastalıktır. Diz, dirsek, omuz gibi çeşitli eklemlerde görülür. Tüberküloz enfeksiyonunun birincil yerleşmesi eklemlerdeki kemik başlarının birinin ya da her ikisinin kemik dokularında meydana gelir. Tüberküloz kökenli osteoartrit, gelişmesini ve bitiştiğinde eklem çukurunun içine sızmasını elverişli kılacak koşullar ortaya çıkıncaya kadar gizli kalabilir. Genellikle, kemiksi tüberküloz olayının ortaya çıkışı ve eklem yönünde yayılması bir darbeden ileri gelir. Kemiksi tüberküloz odağı, ya da kemik kıkırdağı çoğu kez tabanı ekleme doğru yönelen bir koni biçimindedir. En çok bilinen ve en önemli şekilleri kalçada görülen tüberküloz kökenli osteoartrit ve dizde görülen tüberküloz kökenli osteoartrittir.
