Perhiz

Perhiz

Yiyeceğin, içeceğin, insanda uyarıcı etki yapan maddelerin, cinsel ve toplumsal ilişkilerin, fiziksel çalışmaların verdiği zevkten belirli bir ideal ya da sağlık nedeniyle vazgeçmek. Perhiz yapan bir kimse gerekli denetimlere tabi tutulmazsa ruhsal ya da bedensel bozukluklarla karşılaşabilir.

Bir hekim hastasına bir konuda perhiz yapmasını tavsiye ederken güttüğü amaç, onu toplumsal bir sınavla karşı karşıya koymak olmayıp, sadece sağlığını düzenlemek isteğidir. Hekim, hastasına alkolden, tütünden, belirli yiyeceklerden ya da belirli davranışlardan kaçınmasını salık verirken bu kaçınmanın yol açabileceği olumsuz yan etkilen de bilir. Bu nedenle hekime danışmadan aşırı perhizlere girişmek doğru değildir.

Vücut için gerekli besinleri kapsayan yiyeceklerden ya da fiziksel hareketlerden kısmen ya da tüm olarak vazgeçilmesi sonucuna yol açan bir perhiz, perhiz yapan kişide kansızlık, vitaminsizlik, vücut yapısında bozukluk gibi olumsuz durumlara yol açabilir. Genellikle yirmi yaşından genç, ergin kızlarda görülen ve tıp dilinde anoreksia nervoza diye anılan bir durumda, hastalar çok kere psikolojik nedenlerle yemez, içmez ve az uyurlar; bu davranışların yanında aşırı hareket etmeleri de ileri derecede zayıflamalara, sinirsel çöküntüye yol açar. Ancak sağlık kurallarına uyulması amacıyla haftada bir gün gibi kısa süreli, ama muntazam bir şekilde uygulanan bir perhiz gerek ruhsal gerekse bedensel açıdan olumlu etkiler yaratabilir.

Eğer bu kimse sadece yemek yememekle kalmaz üstelik su da içmezse, vücudunda bulunan enerji verici maddeler çabuk tükenir, vücut sıcaklığı düşer, süratle zayıflar ve kurur. Eğer sadece su içerse vücudundaki yağları ve kasları tüketerek ağırlığının yaklaşık olarak yüz de ellisine düşünceye kadar yaşar; bundan sonra sağlık durumu hızla bozularak ölür. Uzun süreli yiyecek perhizi insanda şu belirtilerin görülmesine yol açabilir: Önce midede şiddetli sancılar ve kramplar oluşur. Ancak, birkaç gün içinde bunlar kaybolur. Aşırı susuzluk duyulur.

Başta bir sersemlik belirir. Süratle zayıflama, kalp atım hızında yavaşlama, eğer su içilmekteyse sık işeme ve dokularda su toplanması da görülebilir. Deri sarımsı, kuru ve buruşuk görüntüsüyle perhiz yapanı olduğundan çok yaşlı gösterir; gözler anlamsız bakar, ağız pis kokar. Sonuçta ya bu genel tükenme, ya da arada kendini gösterebilecek bir mikroplanmaya karşı vücudun direncinin bulunmaması nedeniyle ölüm gerçekleşir.

En sık uygulanan perhiz alkol, çay, kahve, tütün ve diğer alkaloid sınıfı maddelere karşı uygulanan perhizdir. Bütün bu maddeler organik zehirler olduğundan bu konuda yapılan perhiz vücut üzerinde olumlu etkiler yapar. Ancak, bu nesnelere alışanlarda ilkin psikolojik olan ihtiyaç, zamanla normal metabolizmanın bozulması sonucu bir fizik gereksinmeye yol açabileceğinden yapılan perhiz oldukça rahatsız edici tepkiler yaratabilir. Sigarayı bırakan bir tiryaki daha fazla yemek yemeye başlayabilir; içkiden kaçman bir kimse ise uyuşturucu ilaçlara başvurma gereksinmesini duyabilir.

Normal bir kadında ve normal bir erkekte, cinsel birleşme yapsalar da yapmasalar da cinsel organlar çalışmalarına devam ettiklerinden bu konuda mutlak bir perhizin uygulanamayacağı ileri sürülebilir. Uzun süre cinsel birleşme yapmayan bir kişide cinsel rüyalar, uykuda iken orgazm ve açık ya da yorumu yapıldığında anlamı ortaya çıkabilecek cinsel düşler görülür. Fiziksel hareketten kaçınma, metabolizma üzerinde olumsuz etkilere yol açar. Sindirim bozuklukları, kabızlık, yağlanma, kalpte ve damarlarda bozukluklar görülebilir. Bu belirtiler yanında başka organik ve psikolojik gelişimler de yer alabilir.