Ağız kokusu en kötü durumlardan biridir. Özellikle bir ortama girdiğinizde sorun yaratabilir. Piyasada birçok ağız spreyi var ve bu tarz spreylerin kesin çözüm olduğu söylenemez. Akşam gazetesi ağız kokusunu gidermenize yarsımcı olabilicek yöntemleri sıraladı. İşte aşağıdaki verilen maddeleri uygularsanız ağız kokusunu kısmen de olsa önüne geçebilirsiniz.

1. Dişlerinizi ve dişetlerinizi koruyun.
2. Ağızda var olan protez ve köprüleri kontrol ettirin.
3. Diş ipi kullanın.
4. Tarçın kullanın.
5. Daha fazla su için.
6. Asla burnunuz tıkalı uyumayın.
7. Basit şeker tüketiminizi azaltın.
8. Lokmaları iyi çiğneyin.
9. Sakız çiğneyin.
10. Sigara içmeyin.

Henüz daha iyice bilinmeyen ve bünyeye yükletilen bazı sebeplerden dolayı, diş çukurlarında iltihap ve cerahat yapan bir hastalık vardır ki buna (Piyore = Pyorrhee) derler. Bu hastalıkta diş etleri çekilir. Bu çekilmeden dolayı dişlerin kökleri desteksiz kalarak kuvvetsizleşir ve dişler sallanmağa başlarlar. Hastalık tedavi edilmezse dişlerin yavaş yavaş, bozulup dökülmesine sebep olurlar.

Piyoreden ileri gelen cerahat bir cama sürülüp boyanarak mikroskop altında bakılacak olursa, bir takım cerahat mikroplarına ve burgu gibi helezonlar şeklinde bulunan bir sürü mikroplara rastlanır.

Hastalık uzun yıllar sürebilir. Bu hastalığın hasıl olmasında bünyenin büyük rolü olduğu ve en ziyade romatizmalı, nikrişli ve şeker hastalığı olan insanlarda görüldüğü yazılmıştır.

Vitaminliden mahrum kalmış ve vücudu iyi beslenememiş insanlarda diş etlerinde Piyore ve ona benzer bozukluklar hasıl olmaktadır.

İyi işlemeyen her organ, az çok, zayıf kalır. Bu bakımdan çene kemikleri ve onlara bağlı olan dişler ve diş etleri de iyi işleyemezlerse, lâyıkı ile kuvvetlenemezler. Bunun için, az çok, katı ve çiğnemesi zorca olan besinlerle beslenenler, lokmayı çok çiğnemek zorunda kalacaklarından, bunların çene kemikleri, dişleri, dişlerin et ve bağları kuvvetli olur. Bunlarda dişler kolay ve çabuk çürümez.

Halbuki daima yumuşak ve çiğnemesi kolay yemeklerle beslenmeyi âdet edinenlerde dişler, zayıf kalır. Çürürler. Diş etleri çabuk bozulur. Bunlarda Piyore hastalığı daha kolay yerleşebilir.

TEDAVİ:

Her şeyden önce Piyoreyi yapan sebebi bulup ortadan kaldırtmak lâzımdır. Ağzı daima temiz tutmak, icap ederse mikrop öldürücü ilâçlarla gargara yapmak uygun olur.

Dişlerin diplerini temizleyerek (Acide lactique), (Chlorure de Zine) gibi ilâçlara batırılmış ufak tamponlarla oralara dokunmaktan fayda vardır. Dişlere yapılacak masajlarla, diş etlerini kuvvetlendirmeğe çalışmalıdır.

Piyore hastalığındaki diş cerahatlerinde bulunan mikropları üretip öldürmekle elde edilen bazı hülâsaları havi diş macunları vardır. Bunlarla dişler ve diş etleri güzelce oğulacak olursa bu macunların, mevzii olarak, muafiyet ve şifa verici tesirleri görülür.

İyi bir diş bakımı, dişlerin muhafazasını sağlayarak onların uzun zaman işe yarar bir halde kalmasını temin eder.

Bu iltihap, başdan diş ağrıları ile başlar. Arkasından dişin kökünde ve diş etlerinde cerahat toplamağa başladığı için, etler ve yanak şişer. İltihap ne kadar şiddetli ise, şişlik de o kadar fazladır.
Bu hale (Diş absesi) derler.

Cerahat toplandığı müddetçe şiddetli ağrılar devam eder. Hastalar gündüz rahatsız ve gece uykusuz bir halde çok sıkıntı çekerler.
Diş abseleri insana çok sıkıntı veren arızalardır.
Bazı hallerde ateş biraz yükselir. İştah kalmaz, Bazı vakalarda çene iyice açılmadığı ve çiğnemek zorlaştığı için katı besinleri yemek kabil olamaz.

Diş abselerini yapan mikropların çene kemiklerini çürütüp harap ettikleri veyahut buradan bütün vücuda karışarak, kan zehirlenmesi (Septisemi) yaptıkları vardır.
Diş etinde hasıl olan bir abse, ağız içinden delinmeyip te dışarıdan, yanak tarafından delinecek olursa, yanakta ve boyunda kapanması zor yaralar yaptığı ve bu yaralar kapandıktan sonra buruşuk bir durumda yerleri kalıp yüzü çirkinleştirdiği her zaman görülebilir.

TEDAVİ:
Diş abseleri olduğu zaman, ağzın içini bir kat daha, temiz tutmağa çalışmak lâzımdır.
Biraz hatmi suyuna (oxygenli su), (Çhlorate de potasse) karıştırarak tertip edilecek olan mikrop öldürücü gargaralarla, ağız temizliği sağlanabilir.
Gargaralar, sıcak veya ılık olarak yapılacak ve dışarıdan yanak üstüne temiz gaz bezle ile soğuk pansuman tatbik olunacaktır.
Bu suretle, absenin yanak tarafından delinmesinin önüne geçilebilir.
İcap ederse, diş abseleri hekim tarafından yarılarak cerahati boşaltılır. Vücutta ateş olursa, hasta, yatakta istirahat eder.
Ağrılara karşı (Salipyrine), Phenacetine), (Aspirine) gibi ilâçlar alır.
Yemekler, süt, yoğurt, çorbalar, ayran, çay, limonata… gibi sulu ve hafif gıdalar arasından seçilir.
Abseler iyi olduktan sonra tekrarlamamaları için, bunlara sebep olan çürük dişler tedavi ettirilmelidir.

Dişler, bir çok sebepten dolayı kanarlar: Diş etlerine musallat olan bir takım hastalıklar vardır ki bu hastalıkların tesiri ile dişleri yerinde tutan etler büzülerek bunların güzel Pembe renkleri değişir. Yukarı doğru çekilmeğe başlarlar. Dişler uzaktan, âdeta, uzamış gibi görünür. Bunlarda ufak bir tazyik, bir diş fırçasının teması bile diş etlerinin kolayca kanamasına sebep olur. Bu çeşit kanamalar az miktar oldukları ve devamlı bir kanama görülmediği için korku ve telâş uyandırmazlar.

Herhangi bir diş çürüyüp, yahut bozulup artık işe yaramayacak bir hale geldikten sonra onu çıkarıp, atmak lazım gelir. İşte asıl ehemmiyetli diş kanamaları, dişlerin bu suretle çekilmesinden sonra husule gelenlerdir.
Kan, çekilen dişin kökünde bulunan ve uçları açık kalan damarcıklardan gelir. Fakat sağlam olan bir insanda, kan, damardan çıkınca derhal pıhtılaşmak istidadında olduğu için, bu tesirle, çok geçmeden damarların uçunda bir tıkaç teşekkül ederek kan kesilir.

Lâkin damar basıncı (tansiyonu) yüksek olanlarda veyahut kanın pıhtılaşmasına engel olan bazı kan hastalıklarına tutulmuş ” bulunanlarda, diş çekildikten sonra hasıl o-lan kanama kolay kolay durmaz. Uzun müddet devam ederek büyük miktarda kan kaybolmasına ve hayatın tehlikeye girmesine sebep olabilir. Bu takdirde hekimin müdahalesi tehlikeyi ortadan kaldırır.
Fakat bu gibi vakalar dışında bir diş kanaması önünde, büyük bir korku ve telâşe düşmek yersizdir. Çünkü bir müddet sonra, nasıl olsa, kan pıhtılaşıp, kendi kendine duracaktır.

TEDAVİ:
Diş kanaması sırasında ağzı su ile sık sık çalkalamak doğru değildir. Zira ağıza. alınan su, pıhtılaşmaya engel olarak, kan akmasının, devamına sebep olur.
Kan durmadığı takdirde temiz, ufak bir pamuk parçasını (oxygenli su) ya batırıp kan gelen yere koymak bunun üzerine kuru bir pamuk parçası daha ilâve ederek el ile veya dişler arasında bir müddet sıkıştırmak, kanın derhal kesilmesini temin eder. Kanayan diş yerini (Cehennem taşı mahlûlü) veya (Termokoter) ile yakmak, oraya (Ântipyrine) veya (Adrenaline) gibi ilâçların mahlûllerini koymak sureti ile diş kanamasını durdurmak mümkündür.
En iyisi, herhangi bir korku ve telâşe meyan kalmamak için, diş çekildikten sonra, kalan loşluğun iki tarafındaki diş etlerinin kenarına, ufak bir dikiş koyarak boşluğu kapamaktır. Bu suretle hem kanın çabuk durmasına, hem de yaranın çabucak kapanmasına yardım edilmiş olur.
Diş kanaması çok olur ve çabuk durmazsa, hastaya genel ol arak kan durdurucu olan (Col-ium), (Jelâtin seromu), (K. vitamini) veya bunlara benzer diğer ilâçlar tatbik etmek büyük fayda verir.

Birçoğumuz dişlerimizi ihmal ediyoruz, kıymetini de kaybettikten sonra anlıyoruz .

Dişleri Doğru Fırçalamak Önemli
Önce dişlerimizi doğru fırçalamayı bilmemiz gerekiyor .

Diş Hekimi Güzin Kırsaçlıoğlu, “Dişlerimizi fırçalarken mutlaka kırmızıdan beyaza doğru fırçalıyoruz, yani diş etinden dişe doğru. Bu diş etiyle diş arasındaki gıdaların kalkmasına sebep olur” dedi.

Kırsaçlıoğlu, ” Dilinizi fırçalamadan gece dişlerinizi fırçalayıp yatın, sabahleyin kalktığınızda plak dediğimiz yumuşak tortuları dişlerinizin üstünde görebilirsiniz, o yüzden dilinizin öne doğru alınıp dil üstünün de fırçalanması gerekir.” dedi.

Çürümeyi Önleyenler Yiyecekler Hangileri ?
Çilek, kivi, brokoli,elma,yer fıstığı, ada çayı ve yeşil çay tam bir diş dostu. Dahası da var .

“Hamilelik döneminde tüketilen balığın aynı zamanda diş yapısını güçlendirici etkisi vardır.” diye konuşan Diş Hekimi Kırsaçlıoğlu, “Süt ve süt ürünleri peynir bunların içerisinde olan kazein proteini hem dişlerin çürümesini engeller hem de dişleri güçlendirirler.” dedi.

Ağız mukozasının yangılanması. Hastalığa Candida albicans adlı bir mantar asalağı yol açar. Genellikle zayıf bünyeli, yetersiz beslenmiş süt çocuklarında görülmekle beraber, süreğen hastalıklar sonucu zayıf düşmüş veya fazla antibiyotik kullanmış yetişkinlerde de rastlanır. Teşhisi kolaydır; dilin ucunda, kenarlarında ve yanakların, dudakların iç kısımlarında beyazımsı küçük şişler ve kızartılar belirir.

Şişler dağınık olabileceği gibi bütün ağız mukozasını kaplayabilirler; bazı durumlarda boğaza, yemek borusuna ve gırtlak mukazasına kadar yayılabilirler; bu durumda ses telleri zedelenirse ses kısıklığı ortaya çıkabilir. Çocuk süt emerken ve yutarken yangılı ağız mukozası acıdığı ve yandığı için, süt ememez ve az beslenmeden ötürü zayıf düşer.

Pamukçuk hastalığını engellemek için süt emen çocuğun ağzını temiz tutmak gerekir. Tedavide ağız sodyum borat, sodyum bikarbonat gibi alkalin eriyiklerle çalkalanır veya antibiyotik kullanılır. Çocuğa limonata gibi asitli içecekler verilmez.
 

Dişin canlılığını yitirmesiyle sonuçlanan bir diş hastalığı Son derecede yaygındır. Geçmişi insanın ortaya çıkışma kadar uzanır. Gerçekten de ele geçen tarihöncesi devirlerden kalma kafataslarında çürük diş izleri bulunmuştur. Ancak, böyle binlerce yıldan beri bilinen bu hastalığın nedenleri bugün bile tüm olarak aydınlanamamıştır. Bu konuda birkaç görüş öne sürülmektedir.

Kimya ve mikroba dayanan kuram, bilginlerin çoğunluğu tarafından benimsenen görüştür. Bunu savunanlara göre, diş çürümesinde kimyasal ve mikroplu aşamalar olmak üzere iki aşama vardır: İlk aşamada besinlerin (ekmek, hamur işi, tatlı vb.) içindeki karbonhidratların dişlerin arasında kalan parçacıkları mayalanır ve dişler bu mayaların ve laktobasil (süt basili) gibi mikropların etkisi altında kalırlar. Laktik asit, yağ asidi gibi asitler dişin minesini hırpalar ve kalsiyum tuzlarını çözer. «Dişlerin kireci kayboluyor» denilen durum bu aşamada oluşur. İkinci aşama mikroplu aşama olup, bu sırada kimyasal yolla açılan çiziklere, ağızda doğal olarak bulunan bitkisel bakteriler girerler ve dişin yapısındaki proteinleri birbirlerinden ayırırlar. Böylece bu kurama göre diş çürümesi, biri kireci, öteki proteinleri bölüp parçalayan iki olaylar dizisinin sonucunda meydana gelmektedir.

Salt mikrop etkisine dayanan kuramın savunucuları bir önceki kuramın gösterdiği ikinci aşamadaki dentin maddesi çözülmesinin, doğrudan doğruya ağız bakterileri tarafından yapıldığını ileri sürmekle kalmayıp, aynı zamanda birinci aşamanın da asit etkisindeki laktobasiller tarafından yapıldığını savunurlar.

Her iki kuramda da diş çürümesinin iki aşamada olduğu, bunların birincisinde kirecin çözüldüğü, ikincisinde dentin maddesinin proteinlerinin sindirildiği kabul edilmektedir. Ayrıldıkları nokta, birinci aşamayı yapan etkenin birinci kuramda kimyasal olması ikinci kuramda ise etkenin mikroplar olmasıdır.

Diş çürümesinin dış etkenleri konusundaki bu iki kuramın yanında, aynı olayın iç etkenleri bulunduğunu ileri süren kuramlar da vardır. Gerçekten de beslenme ve mikrop kuramına göre, diş dokularının, özellikle en dıştaki tabakanın (mine) kötü beslenmesi (iç etken) ile ağızdaki bitkisel mikroplar (dış etken) birleşerek çürümeyi yapmaktadır. Travma kuramı ise dişler üzerinde herhangi bir travmanın (vurma, çarpma vb.) çürümeye yol açtığını ileri sürmektedir.

Diş çürümesinde ırk (en çok Anglosaksonlarda yaygındır), ileri yaş, gebelik, süt verme, çok yumuşak besin alma (böylece dişler çiğneme hareketini yeteri kadar yapamamaktadır), besin eksikliği (içinde A ve D vitamini, kalsiyum, fosfor, flüor gibi mineraller olan besinlerin yokluğu, hatta azlığı çürüme yapar), iç salgıbezlerinin iyi işlememesi, dişlerin ağız içindeki dizisinin değişmesi (yanlış oturtulmuş bir köprü gibi), tükürüğün kimyasal veya fiziksel değişmeye uğraması (tükürük normal durumda çürümeye karşı etkilidir; değişmesi çürüme yapabilir) vb… gibi etkenler rol oynar. Diş çürümesi bazı durumlarda bir meslek hastalığı olarak da ortaya çıkabilir.

Örneğin asit buharı karşısında çalışmak zorunda kalan işçilerin, fırıncıların, yufka, makarna gibi unlu yiyeceklerin hazırlanmasında çalışanların dişlerinde çürük çok görülür. Bunun nedeni gerek asitlerin, gerek karbonhidratların diş minesini yıpratarak mikrop girecek kapıyı hazırlamalarıdır. Nedeni anlaşılmamış olmakla beraber aydınlar (bilim adamları, araştırıcılar) da dişi çürüyenlerin başında yer alırlar.

Çürük yalnız minede ise buna başlangıç aşamasında çürük denilir. Diş kemiğine de geçmişse derin çürük adı verilir. Çürük, diş boşluğuna varabilir; o zaman diş özü yangılanabilir; bu duruma pülpit denilir. En ileri aşama diş özünün canlılığını tüm kaybetmesi, yani pulpa kangreni olması durumudur.

Çürük dişin rengi kararır, çürük kısmı bir kovuk biçimini alır. Çürüğün hızlı veya geç ilerlemesinde çeşitli etkenler rol oynar. En çok çürüyen dişler alt ve üst çenedeki birinci azılardır. Çürüğün tedavisi tam bir uzmanlık işidir. Diş tabibi kovuğu tornalayarak temizler ve doldurur.

Ağız ve dişlerin sağlığına çok dikkat etmek, diş macunu kullanmak, yeterince sert besin alıp dişleri çalıştırmak ve güçlendirmek, vitaminli, içinde maden tuzları bulunan besinlerden yemek yollarıyla çürükten bir dereceye kadar korunabilir. Gebe ve emzikli kadınların dişleri daha çabuk çürüdüğünden bu kimselere hazır vitamin hapları vermek gerekir.
 

Dilaltı sinirinin veya soğaniliğin zedelenmesi sonucunda dil kaslarıma kasılması. Tonik ve kloriik dil spazmı olarak iki çeşittir. Birinci durumda dil hareketsiz ve gergin olur; ikincisinde ise sürekli olarak hareket halindedir ve damağa, ağızın yanlarına, dişlere şiddetle çarpar veya dışarı çıkar. Bu düzensiz hareketler sonucunda dil genellikle zedelenir; hasta ağzını kapatarak dilin hareketlerini önlemeye çalışırsa da çok geçmeden yorulur ve dil tekrar düzensiz hareketler yapmaya başlar.

Spazm uykuda diner, heyecanla artar. Dil spazmı dilin çiğneme, konuşma gibi işlevlerini aksatır. Tedavisinde yatıştırıcı ilaçlardan faydalanılır; dilaltı sinirine alkol sürmek de yararlı olur.

Ağızdaki yangı giderek ülserleşebilir. Kangrenli ağız yangısı (cancrum oris) bu yangının çok ilerlemiş bir evresi olup. günümüzde eskisi gibi sık görülmemektedir. Bu durum zayıf düşmüş olan kimselerde önce ağız içinde siyah bir leke olarak başlar. Zamanla yayılır ve içi çürüyüp dökülür. Böylece yanakların delinmesine, diş etleri ve çenenin kangrenleşmesine yol açar.

Aftöz stomatit, dilde, dudaklarda ve bazen de boğazda beliren beyaz fiskelerin ülserleşmesi ile gelişen bir ağız yangısıdır. Bu fiskeler birkaç hafta içinde iyileşmekle beraber, sık sık yeniden belirirler. Etkeni kesinlikle bilinmemekle beraber, bunun dudaklarda uçukların belirmesine yol açan virüse benzeyen bir virüs olduğu sanılmaktadır.

Pamukçuk, ağızda beyaz toparlakların belirmesine yol açan bir mantar yangısıdır. Bu durum özellikle çocuklarda ve yaşlılarda çeşitli nedenlerle çok zayıflandığı ve vücudun direncinin azaldığı zaman ortaya çıkar. Steroid sınıfından bir hormon veya bir antibiyotikle yapılan tedaviden sonra da sık görülür. İçinde mantar öldürücü bir madde bulunan eriyiklerle gargara yapılarak ve ağız, diş bakımına önem verilerek iyileştirilir.

Vincent anjini, bir spiroketle bir iğsi basilin birlikte meydana getirdikleri ağız yangısıdır. Normal kimselerde de bulunan bu iki mikrop bir arada etki gösterip ağızda ağrılı ülserleşmelere ve giderek kangrenli ağız yangısına yol açabilir. Penisilin tedavisi bu hastalığın iyileşmesini sağlar.

Ağızda normal durumda bulunan bakterilerden Streptococus viridans, Stafilococus aureus ve Pneumocossus da yangıya yol açabilirler. Verem ve frengi mikropları da ağız ülserleri oluştururlar. Bunlardan başka, ağızda kızamık ve suçiçeği hastalıkları sırasında özel lekeler görülebilir.

Ağız yangılarında uygulanacak tedavi yöntemi yangının türüne göre değişebilmekle birlikte, genellikle ağzın antiseptik eriyiklere dezenfekte edilmesine dayanır. Bu arada, belirli bazı durumlar dışında, antibiyotiklerin yerel olarak kullanılmasından kaçınılır.