Ağız Yangısı

Ağızda oluşan herhangi bir yangıya tıp dilinde stomatit adı verilir. Bu yangı tek başına oluşabileceği gibi, vücudu genellikle kaplamış olan bir hastalığın belirtisi de olabilir. Özellikle deri ve sindirim borusu hastalıkları, aynı zamanda ağızda da yangının belirmesine yol açarlar. Ağız yangısının belirtileri, ağız içinde kızartı, şişme ve ağrı ile beraber ağız kokusu ve genellikle aşırı tükürük salgılanmasıdır.

Ağızdaki yangı giderek ülserleşebilir. Kangrenli ağız yangısı (cancrum oris) bu yangının çok ilerlemiş bir evresi olup. günümüzde eskisi gibi sık görülmemektedir. Bu durum zayıf düşmüş olan kimselerde önce ağız içinde siyah bir leke olarak başlar. Zamanla yayılır ve içi çürüyüp dökülür. Böylece yanakların delinmesine, diş etleri ve çenenin kangrenleşmesine yol açar.

Aftöz stomatit, dilde, dudaklarda ve bazen de boğazda beliren beyaz fiskelerin ülserleşmesi ile gelişen bir ağız yangısıdır. Bu fiskeler birkaç hafta içinde iyileşmekle beraber, sık sık yeniden belirirler. Etkeni kesinlikle bilinmemekle beraber, bunun dudaklarda uçukların belirmesine yol açan virüse benzeyen bir virüs olduğu sanılmaktadır.

Pamukçuk, ağızda beyaz toparlakların belirmesine yol açan bir mantar yangısıdır. Bu durum özellikle çocuklarda ve yaşlılarda çeşitli nedenlerle çok zayıflandığı ve vücudun direncinin azaldığı zaman ortaya çıkar. Steroid sınıfından bir hormon veya bir antibiyotikle yapılan tedaviden sonra da sık görülür. İçinde mantar öldürücü bir madde bulunan eriyiklerle gargara yapılarak ve ağız, diş bakımına önem verilerek iyileştirilir.

Vincent anjini, bir spiroketle bir iğsi basilin birlikte meydana getirdikleri ağız yangısıdır. Normal kimselerde de bulunan bu iki mikrop bir arada etki gösterip ağızda ağrılı ülserleşmelere ve giderek kangrenli ağız yangısına yol açabilir. Penisilin tedavisi bu hastalığın iyileşmesini sağlar.

Ağızda normal durumda bulunan bakterilerden Streptococus viridans, Stafilococus aureus ve Pneumocossus da yangıya yol açabilirler. Verem ve frengi mikropları da ağız ülserleri oluştururlar. Bunlardan başka, ağızda kızamık ve suçiçeği hastalıkları sırasında özel lekeler görülebilir.

Ağız yangılarında uygulanacak tedavi yöntemi yangının türüne göre değişebilmekle birlikte, genellikle ağzın antiseptik eriyiklere dezenfekte edilmesine dayanır. Bu arada, belirli bazı durumlar dışında, antibiyotiklerin yerel olarak kullanılmasından kaçınılır.

Riggs Hastalığı (Piyore)

İrinli akıntıya verilen ad. Ancak piyore genellikle bir dişeti hastalığını belirtir. Riggs hastalığı da denilen piyore, diş kökünü diş çukuruna bağlayan bağı tahrip ederek dişlerin sallanmasına yol açan süreğen irinli bir yangıdır. Piyorede dişetleri kızarır; üzerlerine basılınca kanlı bir irin akar. Dişlerde ağrı görülür. Bir süre sonra da sallanır ve dökülürler.

Bu hastalığa yaşlılar daha kolaylıkla yakalanırlar. Artritin ve şeker hastalığının piyorenin oluşumunu kolaylaştırdığı sanılmaktadır. Ancak piyoreye bir spiroket yol açar. Dişleri yeterince fırçalanmaması da elverişli ortam hazırlar. Organizmanın uzun süre vitaminsiz kalması, dişte kirlerin birikmesi de hastalığı hazırlayan etkenler olarak kabul edilmektedir.

Piyore ihmal edilmeye gelmeyen bir hastalıktır. Çünkü bölgesel (dişlerin dökülmesi) ve genel (hastalık yapan basillerin kana karışarak nefrit, kalp zarı yangısı, apandisite yol açması) bir takım yan etkileri vardır.

Hergün ağız ve dişler temizlenerek hastalıktan korunulabilir. Tedavi ağzın dezenfekte edilmesine, dişetlerindeki yangı keseciklerinin temizlenmesine, sallanan dişlerin yerlerine oturtulmasına dayanır.
 

Periodontit

Diş çukuru ve diş kökü örtüsü arasındaki zarın yangılanması. Mikrop kökenli (pulpa yangısı, verem, aktinomikoz), kimyasal kökenli (arsenik fosfor, cıva) veya darbe kökenli olabilir. Travma kökenli olursa hastalanan diş ağrı yapar ve uzama hissi verir; sık sık irin birikimi olur, eğer zamanında önü alınmazsa dışarıya fistül oluşturur. Periodontit ivegen veya süreğen olabilir.