Sistemik Lupus Eritematozus
Sistemik Lupus Eritematozus
Eş isim: Lupus eritematozus disseminatus
Tanımı: Daha çok genç kadınların birçok sistem ve organını kronik olarak ve immünolojik yolla hastalandıran, kanda özel antikorların saptandığı nedeni bilinmeyen bir kollajen hastalıktır.
önemi: Özellikle üretim çağındaki kadınları ciddi olarak hastalandırarak böbrek ve sinir sisteminde yapmış olduğu lezyonlarla hayatı teh-did eden bir hastalık olması, romatoid artritten sonra sık görülenlerden biri olması, ayrıca gerek romatoloji gerekse immünoloji alanında son 30 yıldan beri olan gelişmelerde önemli payı olması nedeni ile büyük önem taşır.
Sıklığı: Nadirdir. Zencilerde daha sıktır. Kadınlar erkeklerden 8-10 defa fazla tutulur. 15-30 yaşlarında başlaması daha olağandır, çocuk ve yaşlılarda da görülebilir. Toplumdaki 1.000 kadından 1 ‘inöe gelişmesi beklenir.
Nedeni: Lupus’un başlıca iki tipi vardır: 1- İdyopatik (kendiliğinden başlayan) lupus ve 2- ilaç lupus’u. ikincisinde bir ilaçla başlatılan lupus’a karşın idyopatik olan lupusta bugüne kadar kesin neden bilinmemektedir. Ancak aşağıdaki faktörlerin hastalığın ortaya çıkmasında rolleri olabilir: infeksiyon (? virüs hastalığı), kalıtım (HLA-DR3 ve 4 doku antijenleri daha sık), ırk (zencilerde sık), güneş ışınları, immünolojik bozukluklar (doğumsal kompleman eksikliği, baskılayıcı T lenfosit bozukluğu vb.), hor-monai faktörler (erkek hormonları yararlı).
Klinik Özellikler: Hastalık sinsi ya da ani ve gürültülü bir şekilde başlayabilir. Halsizlik, zayıflama, ateş, eklem ağrıları ile aylarca sürebilir ve anlaşılmayabilir. Tipik olan şekil ise ateş, yüzde kelebek şeklinde döküntü (Resim *», bir çok eklemde ağrı ve şiş (artrit), saç dökülmesi, lenf düğümlerinde büyüme, kansızlık, kalp ve akciğer zarında iltihap, idrarda albümin (protein) ve hücreler, dolaşım bozuklukları ve sinir sistemi belirtileri (başağrısı, sara, felçler, ruhsal bozukluklar vb.min bazıları ile birliktedir. Gebelikte hasta genellikle kötüleşir, düşük ve ölü doğum, erken doğum olabilir. Hastalık tedavisiz kaldığı takdirde genellikle olumsuz bir gidiş göstererek bir çok kalıcı bozukluklar (özellikle böbrek, sinir sistemi) ve hayati tehlikeler gelişebilir.
Laboratuvar bulguları: Lupus’un gerek teşhisinde, gerekse izlenmesinde laboratuvar bulguları önem taşır, sedimantasyon çoğu kez yüksektir. Kansızlık ve kanda lökosit ve lenfosit sayısındaki düşüklük sıktır. Kanama olabilir. Kanda hastalığa özgü olan ve olmayan bazı immünolojik bulgular saptanır. Lupus hücresi, antinükleer antikorlar, anti-DNA, anti-Sm antikorları kıymetli laboratuvar bulgularıdır. Romatoid faktör ve sifilis testleri pozitif olabilir, idrarda albümin (protein) ve hücre sayısında artma böbreğin tutulduğunu düşündürür. Kanda üre ve kreatinin artması, tansiyonun yükselmesi böbrek tutulmasının daha ciddi olduğunu düşündürür.
Teşhis ve ayırıcı teşhis: Klinik belirti ve bulguları tipik ve bol olan vakalarda laboratuvar bulgularının da desteği ile teşhis çok kolaydır. Ati-pik, ve hafif ve az belirtili vakalarda ve labotatuvarın yardımcı olmadığı durumlarda teşhis güç olabilir. Başta diğer kollajen hastalıklar ve çeşitli romatizmalar, ateşli hastalıklar, diğer sistem ve organların benzer hastalıklarından ayırdedilmesi gerekir.
İlaç lupusu: Bazı ilaçlar idyopatik lupus’a benzer bir hastalığa neden olabilir veya mevcut olan lupusu arttırabilir. Bu ilaçların belli başlıları şunlardır. Hidralazin, epilepsi (sara) ilaçları, reserpin, metildopa, bazı antibiyotikler (penisilin, streptomisin, terramisin, sulfonamid, izoniazid vb.), bazı aritmi ilaçları (prokainamid, kinldin, praktolol), antitlroid ilaçlar (tio-urasil), diğer ilaçlar (doğum kontrol hapları, penisilamin, klorpromazin, fenilbutazon, tiazid grubu diüretikler). ilaç lupusunun belli başlı özellikleri şunlardır: Lupus’a neden olan ilaç bırakılınca hastalık düzelir, böbrek ve sinir sistemi tutulması olmaz ve kandaki immünolojik bulgular daha hafiftir.
Gidiş: Eskiden öldürücü karakterde sayılan bu hastalık son 20 yıldan-beri bu karakterini büyük ölçüde kaybederek selim bir hastalık durumuna girmiştir.
Tedavi: Hastalık hemen daima tedavi edilmelidir, çok hafif vakalar-, da bile tüm önlemleri alınmalı, öneriler uygulanmalıdır, ilaç tedavisi has-’ talığın şiddet ve gidişi ile değişmek üzere düzenlenir. En yararlı ilaçlar kortkosteroidler, antimalaryal ve bağışıklığı bastıran ve düzenleyen ilaçlardır. Böbrek, sinir sistemi ve damar sisteminin tutulduğu vakalarda yüksek dozda ve kombine tedaviler yapılmalıdır. Lupuslu hastalar hiçbir zaman güneşe çıkmamalıdırlar.
