Vitaminler

VİTAMİNLER

Vitaminler, besinle alınması zorunlu olan ve yeterince alınmama hali hastalıklara yol açan maddelerdir. Bu konuda bilgisi az olanlar, “mahaliebi çocuğu” anlamında kullanmak üzere, “vitamin çocuğu” gibi terimler icat etmekte ve vitaminleri son yüzyılın ortaya koyduğu bir lüks gibi görebilmektedirler. Bu yanılgının bir sebebi de, vitamin ihtiyacının çok üzerinde, mübalağalı ölçüde vitamin alınmasını körükleyen aksi kutuptaki davranış biçimidir. Vitaminler günlük ihtiyacın biraz üzerindeki miktarlarda alınabilirler. Suda eriyen vitaminler için bu bir zarar vermeyebilir. Fakat yağda eriyen vitaminler idrarla atılamazlar. Özellikle A ve D vitaminin fazla alınması ciddi zararlara sebep olabilir, a, d, E, K vitaminleri yağda eriyen vitaminlerdendir. E ve K vitaminlerinin fazla alınmasının sebep olduğu bir hastalık yoktur. A ve D vitaminleri ise, fazla alınmalarında “vitamin          j zehirlenmesi” yaparlar. Vitaminlerden ayrı ayrı söz edeceğimizden, burada önemlerini belirtmekle yetiniyoruz.

ENERJİ VE BİRİMLERİ
Beslenmeden ve besinlerden söz ederken, daha ilk cümlelerde enerji sözcüğü geçmeye başlar. Beslenmenin hem isi ve iş enerllsj.,. şeklinde enerji alma, hem de yeni doku yapımı ve üreme-çoğalmaya yönelik amaçları vardır, vücut ısısını korumak için, iç organların ve kasların çalışması için hep enerjiye gereksinim duyulur. Bu enerjiyi, de oksidienen veya basit bir benzetmeyle “yakılan” besinler sağlar.
Beslenme terimi olarak kullanılan kalori ile fizikte veya günlük hayatta kullanılan kalori terimi arasında anlam bakımından fark yoktur. Kalori, enerji birimidir. Isı enerjisi kaloriyle ölçülür. Enerji, fizikten bildiğimiz gibi, türlü enerji şekillerine dönüşür. Besinlerin oksid-lenmesinden açığa çıkan enerji, çizgili kaslara mekanik enerji sağlar. Beslenme konularında kalori denirken, fizikte kullanılan kilokalori (büyük kalori) anlaşılır. Bir kilogram suyun ısısını bir derece artıran ısı enerjisine kilokalori denir. Bir gram karbonhidrat yanmakla 4 kalori verir demekle, 4 kilokalori verir demek istiyoruz. Jul da bir başka enerji birimidir. Bir kilokalori, 4.184 kilojul (Kj) demektir. Son zamanlarda bazı yayınlarda jul kullanıldığından bu rakamı bilmekte fayda vardır. 1 gram karbonhidrat, organizmada 4 kalori (4 kilokalori) verir. 1 gram protein, organizmada yanmakla yine 4 kalori verir. 1 gram yağ ise 9 kalori verir.
Hesaplama yöntemi: Bir besin maddesinin %50′si karbonhidrat, %10′u yağ, %10′u protein olsun. Bu yiyecekten 100 gram yenmesi kaç kalori verir?

Cevap: %50 karbonhidrat, 100 gramda 50 gram demektir. Bir gram karbonhidrat 4 kalori verdiğine göre, 50×4=200 kaloridir. 100 gramda 10 gram protein, 10 gram yağ olduğuna göre, 10×4=40 kalori proteinden, 10×9=90 kalori yağdan alınacaktır, bu yiyecek maddesinin verdiği toplam kalori: 200+40+90=330 kalori olacaktır.